GÜNLÜK HAYATIMIZDA HELALLER VE HARAMLAR -PROF.DR .HAYRETTTİN KARAMAN

Gunluk Hayatimizda Helaller ve Haramlar
GÜNLÜK HAYATIMIZDA HELALLER VE HARAMLAR 
HAYRETTİN KARAMAN

Bir yerde nizam varsa mutlak hürriyeti kayıt altına alan, sınırlayan kaideler, emir ve yasaklar da var demektir. İslam, kulun kendini ve Rabbini bilmesi, O’na kulluk edebilmesi, böylece ebedî saadete erebilmesi için Allah’ın lûtfettiği son din, irşad ve nizam olduğuna göre onda helâl ve haramı birbirinden ayıran sınırların bulunması tabiîdir. Bir hadîs-i şerîfte ifade buyurulan teşbihe göre, haram sınırının ötesi Allah’ın korusudur; o sınırı aşmak bir yana, oraya yaklaşmak bile tehlikelidir. Hemen bütün din, hukuk ve ahlâk sistemlerinde yasaklar, çirkin ve yakışıksız telakki edilen davranışlar vardır. Semâvî dinlerin sonuncusu ve en mütekâmili olan İslam da, ferd ve cemiyet halinde insanlığın hayrına olmak üzere getirdiği mükellefiyetler manzûmesi içinde yasaklara yer vermiştirİnsan ne taş ne hayvandır, ne de melek; o, büyük kabiliyetler ihtiva eden, eşsiz meyvelerin planını saklayan bir çekirdektir. Dünya zemininde, ömür denilen mevsimler içinde, en son ilâhî dinin rahmet ve terbiyesine kendisini teslim ederse (mükellefiyetlerini yerine getirirse) melekleri kendine hayran bırakır. Aynı zeminde nefis ve şeytanın arzularına boyun eğer, onların pembe bardakta sundukları zehiri gıda zannederse özünü zayi eder, taş-toprak ve gübre arasında çürüyüp gider.
Bunun olmamasının yolu ise sınırları bilmekten geçer.kuralları iyi bilme , kuralsızlıkların sonuçlarını öğrenme ile insan nizama uymuş olur.
Ülkemizdeki otorite olarak kabul edilen dimağlardan olan ,son zamanların yaşayan alimlerinden prof.dr .Hayrettin KARAMAN hocamızın bu kitabında, helaller ve haramlar çok kolay anlaşılacak bir dil ile bu günün müslümanı için izah edilmiş.Burada özet olarak genel bilinenlerin dışında kalan dikkat çekici noktaları özetleyen almıştır.en son bölümde hocamıza sıklıkla sorulan konulardan oluşan başlıkları yazılmış cevapları ise her müslümanın evinde bulunması gereken bu kaynak kitaba havale edimiştir.
istifadeli olmak dileğiyle.

*HARAMIN TÜRLERİ
1-Dürüst müminlerin sakındığı haramlar
2-Sadık kulların sakındığı haramlar
3-Müttakilerin sakındığı haramlar
4-Sıddıkların haramı 
*HARAMA AİT UMUMİ KAİDELER
1-Yasaklanmamış herşey mübah ve helaldir
-“helal , Allah ın kitabında helal kıldığı , haramda Allah ın kitabında haram kıldığıdır.hakkında bir şey söylemedikleri ise sizin için affedip serbest bıraktıklarıdır.”Hadisi şerif
-“Allah bazı şeyleri farz kılmıştır, bunları kaçırmayın .bazı sınırlar koymuştur , bunlarıda aşmayın ,bazı şeyleri haram kılmıştır , bunları işlemeyin , unutmaktan degil , size olan rahmetinden dolayı bazı şeyler hakkındada birşey buyurmamıştır,bunlarıda soruşturmayın .” hadisi şerif
2-helal ve haram kılına yanlız Allah tır.
3-Harama muhtaç etmeyecek kadar helal vardır.
-İslam , insanların ruh ve bedenleri için faydalı olan ihtiyaç duyulan hiçbir şeyi haram kılmamıştır.Haram kıldıkları ya sırf zarar , yahut da alkollü içkiler gibi zararı faydasından çok olan şeylerdir.
-zararlı şeyler haram kılınmakla birlikte yerlerini dolduracak şeyleri helal kılmıştır.Fal bakmayı haram kılmış , bunun yerine istihare duasını koymuştur.
4-harama götüren herşey haramdır.
5-haram konusunda hilede haramdır
-biryolunu bularak kitabına uydurarak haram işlemek , sorumluluğu kaldırmaz.”ümmetim den bir grup şaraba başka bir ad koyarak helal diyecektir ” hadisi şerif buna işaret etmiştir.
6-İyi niyet haramı meşru kılmaz .
7-Haram şüphesi varsa ondan kaçınmak
8-Zaruretler haramı mübah kılar
9-haram islam ülkesi dışındada haramdır.
1.BÖLÜM -YİYECEK ,İÇECEK ,GİYECEK , EV , İŞ VE KAZANÇ LARDA HELAL VE HARAM
*”Agızdan giren degil , çıkan pistir ” diyen Pavlus inancıyla şekillenen hristiyanlık haramlar ve haller konusunda çok aşırıya kaçmıştır.
*HARAM KILINAN YİYECEKLER
1-Kendiliğinden ölmüş hayvan (meyte)
2-akmış kan
3-domuz
4-Allah tan başkası adına kesilenler
5-meyte sayılanlar
6-kara hayvanlarında helal ve haram olanlar
-hanifilere ve şafilere göre tiksinti oluşturan habis görünümlü kurbağa , yengeç , kaplumbağa ,solucan gibi hayvanlar haramdır.pislik ve leş yiyen hayvanlarda haramdır.Ebu Hanifi ye göre katır ve eşek haramdır ,şafi ye göre helaldir.Yine bütün köpek dişi olan , et ile beslenen ve yırtıcı pençesi olan kuşların etleri haramdır.(köpek , kedi , kurt , çakal , kartal vs.)
7-“Taze et yemeniz , takındığınız süsleri edinmeniz ,ve Allah ın bol nimetlerinden faydalanmanız için denize boyun eğdiren odur ” ayetine dayanarak ulemanın eksreiyeti deniz hayvanlarının helal saymışlardır.ancak karada yaşayan ve yenmesi haram olan domuz , köpek , ayı gibi hayvanların ismini taşıyan deniz hayvanlarında ihtilaf vardır.mesela deniz domuzu gibi ..
Ebu hanife ye göre ise deniz hayvanlarından sadece balık helaldir.diğer deniz hayvanları helal degildir.
*İSTİSNALAR
1-Balık ve çekirge ; bu iki hayvanın boğazlanmasına gerek yoktur.ölü bulunsa bileyenilmesi helaldir.
2-Ölü hayvanın derisi , kemiği ve kılı : murdar hayvanın eti haram olmakla birlikte deri , boynuz, kemik vs gibi kısımlar helaldir.
3-zaruret hali ; açlık -susuzluk ,tedavi zorunluluğu durumalarında haramlar helaldir.
Başkasında olma hali ; yanında kendiihtiyacından fazla yiyecek veiçecegi oolan müslüman bunu darda kalana vermek mecburiyetindedir.vermezse karşı taraf zorla alabilir, doğacak mesuliyet vermeyene aittir.
*BOĞAZLANMA KAN AKITMA
Kara hayvanları vahşi hayvanlar ve evcil hayvanlar olarak iki grupta değerlendirilip buna göre öldürme şartları değerlendirilmiştir.evcil hayvanların kanının mutlaka akıtılarak ölmesi hellallik şartıdır.
-ehli kitabın kestiği hayvanlar yenir.”bugün size temiz ve faydalı şeyler helal kılındı.Kitap verilenlerin yiyecekleri size , sizin yiyeceklerinizde onlara helaldir”(maide suresi)
-kesilirken ne söylendiği bilinmeyen hayvanlarda yenir.Allah tan başka birisinin mesala Mesih in adı anılarak kesilirse bunu duyan yemez.
*İÇKİLER VE UYUŞTURUCULAR
1-Her sarhoş eden içki haramdır.
2-çoğu sarhoş edenin azı haramdır
3-içki ticareti gayrı müslüm ile bile olsa haramdır.”peygamber (sa) içki yapanı , yaptıranı , içeni , taşıyanı , kendisine taşınanı , dağıtanı (garsonluk yapanı),satanı , parasını yiyeni ,satın alanı ve kendisini satın alınanı lanetler.
Hanefi fıkıhçıları , içki imalinde kullanılacağı bilinen kimseye üzüm ve şira satışı helaldir, alanın içki yapma günahıkendine aittir.
4-içki mecliisinde bulunmak haramdır
5 -alkollü içki ile tedavi haramdır.peygamber efendimize tedavi için şarap içiyorum amacım hastalığımı iyileştirmek deyince efendimizi “o ilaç degil , derttir.” buyurmuştur.
*GİYECEKLER VE SÜSLER – İPEK -ALTIN -DÖVME -PERUK -KAŞ ALDIRMA-SAÇ VE SAKAL BOYAMA
– Altın ve halis ipek erkeğe haramdır.ipek sadece cilt hastalıklarında ve savaş halinde giyilebilir.
-dövme yapmak ve dişlerin şeklini değiştirmek haramdır.efendimiz , dövme yapana , yaptırana , normal dişleri yontarak şekklini değiştirene ve yaptırana lanet etmiştir.
-kaş aldıranlara ve alanlara efendimiz haramdır .
-saçı dökülen veya dökülmeyen başlarına başkalarının saçlarını koymaları eklemeleri haramdır.
-saç ve sakal boyamak erkeklerede bayanlarada helaldir.hatta efendimziz zamanında hristiyanlar ve yahudiler saçlarını ve sakallarını hiç boyatmadıkları için efendimiz tarafından teşvik edilmiştir.
*EV EŞYASI
1-Altın ve gümüş kaplar ,ipek sergiler
– Altın ve gümüşün kap -kaçak ve ev eşyası olarak kullanılması haramdır.Aynı şekilde ipeğin sergi , döşeme malzemesi , örtü vb şekidle evde kullanılmasını kadın erkek tüm müslümanlara haram kılınmıştır.
2-Heykel
-“içinde heykeller bulunan eve melekler girmez.” hadisi şerif
-“kıyamet günü azabı en şiddetli olacklardan biri heykelleri yapanlardır” bu hadislerle heykel yapma ve bulundurma h aram kılınmıştır.
-çocukların oynadığı oyuncaklar heykel grubuna girmez caizdir.
3-Resim
-mukaddes sayılan şeylerin resmini yapmak haramdır.
-islamın ahkamına aykrıı olan çıplak insan resimleri vs haramdır.
-bunların dışında kalan resimlerden canlılara ait olmayanları mübahtır , yapmak ve kullanmak serbesttir.
-bazı alimler ,canlı cansız ayrımını göz önünde bulundurarak 3 boyutlu olmayan (heykel formunda) veya hayati bir uzvu eksik bulunanların resimleride cansız saymış caiz görmüşlerdir.çünki bunların bu halleri ile eksiklikler içinde canlı olması mümkün degildir.
4-Fotoğraf
-çıplak kadın ve erkek fotoğrafları , hristiyanların aziz fotoğrafları vs gibi fotoğraflar haramdır.
-konusu itibari ile yapmanın caiz olmadığı şeyleri fotoğraflamakta caiz degil haramdır.
5-köpek beslemek
-evde köpek beslemek haramdır.
-korunmak ve avlanmak için köpek beslemek helaldir.
-köpek beslenen eve melek girmez şeklinde hadisler vardır
*İŞ VE KAZANÇ
iş ve kazançalarda ,ticaretlerde çalışma hayatında helal olma şartı üçtür
1-karşılıklı rıza
2-iyi niyet ve dürüstlük
3-menfaat temin ederken başkalarını zarara sokmama
*Ticarete dair hükümler ;
1-haram olan şeyleri satmak haramdır
2-biryanı mechul satış haramdır.sürüden bir koyunu , başakları olgunlaşmadan buğday ve arpayı , denizdeki balığın satılması fasittir.
3-narh koyma ; islam piyasaya müdahale etmez.efendimize fiyatları sınırlaması hususunda talepte bulunanlara ” Fiyatı ayarlayan, bolluk , darlık ve rızkı veren Allah tır .” buyurarak müdahaleyi red etmiştir.
4-fiyatlarla oynamak ; fiyatların suni olarak artırmak haramdır.”pahalılığı artırmak için müslüman ların fiyatlarında müdahele eden kimse , kıyamet gününde büyük bir ateşe oturtmayı Allah üzerine almıştır” hadisi şerif
5-ihtikar (stokçuluk ) -ebu hanifiye göre kişinin kendi ürettiği veya başka bir şehirden getirttiği şeyi bekletmesi stokçuluk degildir.bunundışındakiler stokçuluk olup haramdır
6-kabzı mallık ve komisyonculuk ; şehirdeki tüccarın köylü malının pazara gelmeden ucuza alınıp şehirde pahalıya satılmasını haram kılmıştır.
7-hileli artırma ; malı almaya niyeti olmadığı halde 3.şahısları aldatmak için değerinden fazla fiyat vermek haramdır
8-hile ve aldatma haramdır.Reklamda , malı tanıtma sınırını geçer ve işe yalan ve abartma karışırsa hile ve aldatma olmuş olur bu haramdır.
9-yemin ; ticarette yemin haramdır.” yemin , malı harcama , bereketi mahvetme sebebidir” hadisi şerif
10-eksik ölçmek ve tartmak haramdır.İstatistik ,anket ve sayım hileleride eksik ölçme ve tartma kavramlarına dahildir.
11-çalınan ve gasbedilen şeyi almak satmak haramdır.”kim bildiği halde hırsızlık eşyayı satın alırsa , onun günahına ve şerefsizliğine katılmış olur ” hadisi şerif

*BORÇ VE FAİZ
1-Borç
-islam borç almayı hoş görmemiş ayağını yorganına göre uzatmayı tavsiye etmiştir.bu yüzden efendimiz ” Allahım borç yükünün ve insanların baskısının alında ezilmekten sana sığınırım ” dua etmiştir.
-Efendimiz ” Allahım günahtan ve borçtan sana sığınırım ” deyince kendisine neden böyle sıksık borçtan Allah a sığınıyorsunuz diye sordular.efendimiz şöyle buyurdu ” insan borçlandığında söylediğinde yalan söyler , söz verince yerine getiremez” hadisi şerif
2-faiz
-faiz ödeyenin darda kalmış olması onu günahtan kurtarabilir .bunun şartları ise ;
a-faizli borç almanın sebebi zaruret yada haklı birihtiyaç olacaktır, lüks harcamalar ruhsat kapısını açmaz
b-dahaönce bütün kapılar çalınacak , faiz vermeden ihtyacı gidermeyolları denenecek ,zengin müslümanlardasn yardımcı olmaları istenecektir.
c-alınan borç zaruret miktarını aşmayacaktır.
*UMUMİ HAYATA DAİR HARAMLAR VE HELALLER
1-Medyumluk ve falcılık
-Efendimiz ” Gayb habercisine ( araf ,kahin , falcı, medyum ) inanan kimsenin kırk gün namazı kabul olunmaz ve ona inanan kimsenin , kendisine gönderilen kitabı inkar etmiştir” şeklinde ifade buyurarak falcı, medyum ve bunlara inananlar hakkında kesin hükümler vermiştir.Kendisine , bazı söyledikleri doğru çıkıyor diyenlere , Allah a asi olan cinlerin , edindikleri bazı bilgleri , doğruların yanına yalanlar katarak bu kahin ve medyumlara ulaştrıdıklarını , bunlar vasıtası ile halkın inancını bozduklarını ve onları sapıklığa düşürdüklerini söylemiştir.
2-ruh çağırma
ruh çağırma seanslarında gelen varlıkların ruh olduğu şüpheli aksina bunların cin olması ihtimali kuvvetlidir.
3-sihir
özel olarak tertiplenen bir takım isimleri ve kelimeleri zikrederek cinleri celbetme ve bunları engelleyen melekleri sihirleme esasına dayanır.Kuranı kerimde eski Babile gönderilen iki meleğin (harut ve marut) sihirle ilgilerinden bahseder.
-sihir haram kılınmış ve efendimiz sihirbazın felah bulamayacağını belirtmiştir.
4-nazarlık
nazarlık haramdır.Efendimiz nazarlık kullanmayı men etmiş , bu gibi şeyleri asan kimselerin beyatlarını kabul etmemiştir.
5-uğursuzluk
uğursuzluk diye birşey yoktur.
6-hayvan döğüştürmek haramdır.
*OYUNLAR BAHSİ
-bütün oyunlar için haramlık 3 şarta bağlıdır.
1-oynamaya dalıp namazı geçirmemek
2-kuamra alet etmemek
3-oyun sırasında dilini kötü sözlerden sakınmak
*SOSYAL İLİŞKİLER
-Alay etmek ,ayıplamak , ad takmak haramdır.
-insanın hallerini kötüye yorumlamak , sui zanla yaklaşmak , haramdır.Efendimiz ” sanmaktan sakının , çünki sui zan sözün en yalanıdır” buyurmuştur .
-kusur araştırmak haramdır.Efendimiz “kim bir ayıbı örterse sanki kabrine diri gömülmüş bir yavruyu kurtarmış olur ” buyurmuştur.
-gıybet haramdır
-söz taşımak haramdır
*rüşvet vermeye iki durumda ruhsat verilmiştir
1-bir haksızlığı ,zulmü önlemek veya kaldırmak için başka çare yoksa
2-bir hakkı ele geçirmek için başka bir yol bulunamazsa
*israf olan harcamalar nelerdir?
1-içki ,kumar vs gibi haram olan şeylere yapılan harcamalar haramdır
2-kişiye ve başkalarına maddi manevi faydası olmayan harcamalar a
3-başkalarına muhtaç hale gelecek kadar yapılan bağışlar

*SORU CEVAPLAR
-Hastallıkların manevi sebebleri -
-gusül , et kesimi , tesettür ,miras hukuku
-gayrı müslümle komşuluk
– memuriyet ,oyunlar , sigara konuları
-yaş günü caizmidir?
-mehdi ,diriliş , tasavvuf?
-emekli sandığı caizmidir?
-islam ve sendika?
-primli sigortanın meşruiyeti ?hayat sigortası ?
-boşanmış kadın , avukat , kar sınırı?
-kupon veya kutudan çıkan hediye caizmidir?
-vade farkı ve enflasyon ?
-islamda otopsi meselesi ?


Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logo

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook photo

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ photo

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s