DERSAADET’TE TİCARET

DERSAADETTE TİCARET -DOC.DR.BayramNAZİR

Kitap hakkında

Spesifik bir alana ait akademik bir kitap gibi görünse de Osmanlı devletini 600yil dünyada söz sahibi olarak yaşatan temel ekonomik dinamikler hakkında ipuçları veren bir kitap .

Ders saadette ticaret

  • Gedik sistemi esnafın sayısının artmasını ya da azalmasına bir de müsaade edilmeyen bir koruyucu sistemdi
  • Fütüvvet esasları Bizim çıkmamız gerekiyor çünkü z Adem gibi özür dilemek Hz Nuh gibi iyi, Hz İbrahim gibi vefalı, Hz Musa gibi ihlaslı, Hz Eyüp gibi sabırlı, Hz Davut gibi cömert Birgül Hz Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem gibi merhametli, Hz Ebubekir gibi hamiyetli bir gül Hz Ömer gibi adaletli, Hz Osman gibi hayalı, Hz Ali gibi bilgili olmaktır
  • Fütüvvet, fetö’den gelir genç demektir yiğitlik cömert, cömertlik, Mürüvvet, asalet anlamları barındırır
  • Feta nefsine karşı çıkan nefis putunu kıran kişiye denir yiğitlik Nefise karşı çıkmaktır
  • Fütüvvet gizli açık Allah’tan korkmaktır
  • Osmanlı kuruluşunda ahilik ve fütüve teşkilatını kullanmış selçuklu’dan alarak geliştirmiştir
  • Şarap içen zina ve livata yapan, yalan söyleyen, hile yapan, gıybetle gıybetle ve bühtan’da bulunan fütüvvetten düşer
  • Tüvvet teşkilatı 13 yüzyılda ahilik teşkilatına dönüştü ve 20 yüzyıla kadar devam etti
  • Ahilik çatışmacı değil dayanışmacı bir ruh içeriyordu üretici ve tüketici zengin ve fakir arasında iyi münasebetler kurdurup huzurlu bir yaşam sürülmesini sağlıyordu
  • Yeni iş yeri açması için önce ustasının onayı ile usta olması sonra sonra kethüda ve ihtiyar heyetinin rızasıyla padişahın izninin alınması
  • Her kesimden aileler çocukların çırak olup sanat öğrenmesi için yollardı nokta en az 3 yıl çırak , 3 yıl kalfalık yaptıktan sonra usta olunabiliyordu. Yine kalfa, çırak, usta olmak için mutlaka kefil gerekiyordu. Kefilsiz bunların hiçbirisi olmuyordu
  • Her gün sabah duacının duasıyla çarşıda işlere başlanırdı. Lonca heyeti ihtiyar ve tecrübelerden oluşan 5 kişi idi. 15 günde bir ketuda ile istişare
  • Gedik Hakkı sonradan 18 yüzyılda çıkmıştır. Kapitülasyonlarla Osmanlı’da ithalat 5 kat ihracat 3 kat artmış ithalat mamul olarak ihracat ise ham madde olarak yapılmaya başlanmış esnaf hammadde bulamayarak ucuz rakip mallarla boğulmaya yüz tutmuştu
  • Onun yanında devlet ketut alıp verdiklerinin alacağı parayı arttırmış ketutalık çokça para verene geçmiş bu da devlete tesiri olanların ketuda olmasını ve böylece Gedik denilen esnaf sayısını sınırlama imtiyazını getirmişti
  • Padişahın koruyucu kullandığı kitapçığı esnafı hattatlar, nakkaşlar, mücellitler, kağıtçılar, müezzanlar, mühürcüler, tezhipleri renklendirenler ve  yazıların etrafını cetveleyen cetvelkeçlerdir.
  • 2 beyazıt’ın sarayında 15 mücelitçi vardı
  • Çarşı Türkçede 4 demek olan yani kare demek olan
  • 1855’te dükkanı kapatmıyorlar çarşıda yılda 4 hırsızlık oluyor sadece
  • Hamalların çokluğu yollarından olması arabaya geçit vermemesinden dolayıdır 5000 kişi olup Ermeni de vardır işlerinde

YENİ BÜYÜK GÜÇ : ÇİN -FatihOKTAY

Yeni büyük güç yeni büyük güç ve değişen Dünya dengeleri
Fatih Oktay

Kitap hakkındaki düşünceler :

Güçlü bir akademik birikimle yazılmış olan son dönemdeki en iyi Çin konulu kitaplardan birisi..okunan zaman içinde veriler müthiş değişse de Çin’in bugünkü durumunu anlama ve gelecekteki pozisyonunu tahmin etme konusunda ciddi bir perspektif edinmeyi sağlayacak veriler mevcut. Kitabı okurken her ne kadar çok fazla akademik bilgi olsa da bunlar kullanışlı ve anlamlı hale getirilmiş basitleştirilmiş ve Çin hakkında merak edilen önemli konular ele alınarak faydalı bir kaynak oluşturulmuş . Kitap el altında bulundurulması gereken bir kaynak kitap diye düşünüyorum. Muhteviyati çok geniş olduğu için özetleme sıkıntısı ve zorluğu aşikar olan kitapta ilgimi çeken yerlerin notlarını buraya kısaltarak yazıyorum burada bulunmayan şeyler muhtemelen kitapta ilgilenen kişiler için olabilir.Alınmasını tavsiye ediyorum.

Yeni büyük güç: ÇİN-Fatih Oktay

  • Seksenler’de Türkiye ile aynı ekonomik ekonomiyken 2015’te dünyanın en büyüğü oldu
  • Son 35 yıldır ortalama yıllık büyümesi %10
  • Enleri:
    1. Dünya bir dünyanın birinci ihracatçısı
    2. Dünyanın 2 ithalatçısı
    3. En fazla yabancı yatırım alan ülke
    4. Dünyada en fazla döviz rezervi olan ülke
    5. Dünyanın 1 araba üreticisi ve pazarı
    6. En büyük televizyon üreticisi ve pazarı
    7. Demir Çelik üretiminde tüketiminde dünya birincisi
    8. Dünyanın en büyük internet kullanıcısı
    9. Dünyanın en büyük elektronik alışveriş
    10. Dünyanın en büyük cep telefonu üreticisi ve pazarı
    11. Dünyanın en büyük elma ve tahıl üreticisi
    12. Dünyanın en büyük 2.lüks tüketimi pazarı
    13. Dünyanın en büyük imalatçısı
    14. Dünyada üretilen demirin %60’ını bakır ve alüminyumun %50’sini tüketiyor
  • 1977 ve 2011 arasında 25 kat büyüdü Türkiye aynı sürede 3.7 kat büyüdü
  • 2014 gayri safi milli hasılası 18 trilyon dolar Amerika 17.5 trilyon dolar
  • 2010 yılında Amerika’ya geçip dünyanın en büyük imalatçısı oldu 2013’te 2.7 trilyon dolar üretim yaptı Amerika’nın üretimi aynı yılda 2 trilyon dolardı 2017’de tahmini olarak Amerika’dan 2 kat daha fazla üretim yapmıştı bu üretimi 125 milyon kişi çalışarak yaptı
  • 2013’te tarım üretimi Amerika’nın 4 katı madencilik %35 daha büyük inşaat sektörü Amerika ile aynı ticarette Amerika’nın %50’si ulaşım ve iletişimde 1/3’ü finans ve devlette 1/4’ü kadar dı
  • Kişi başı gelir 2013’te 111 bin dolar ile Lüksemburg 1.,53 bin dolar ile Amerika 9.,11 bin dolar ile Türkiye 74.,7000 dolar ile Çin 105.idi
  • 31 eyaleti var ve 16.000 dolar kişi başı gelir ile tiano Jin eyaleti eyaleti en zengin. 6 eyalet Zengin ve iç Moğolistan maden zengini
  • Ticaret büyüklüğü ve çokluğunda 2009’da amerika’yı geçerek 1 oldu. Dünya gayri Safi yurtiçi hasılasının yüzde 12’si toplam ihracatının da yüzde 12’si 2013 yılı rakamı ile Çin e ait
  • 2013’te amerika’yı geçip en büyük ticaret yapan ülke oldu
  • 2006 yılında Almanya’yı geçerek dünyanın en büyük ticaret fazlası veren ülkesi oldu. 2008’de 350 milyar dolar fazla veriyordu. İhracatının %94’ü sanayi ürünü %6’sı gıda ve yakıt 2013
  • İhraç edilen ürünlerin yarısı makine ve taşıt.
  • Dünya elektronik cihazlarının %41’ini elektrik parçalarının %24’ünü ihraç ediyor 2008’de %28 olan pazar payı makine ihracatında 2012’de %37’ye çıkarak Almanya’nın yüzde 12 olan pazar payını %9’a geriletti
  • İnşaat makineleri ihracatında payı 2006’da %3 iken 2015’te %15 oldu dünya tekstil ihracatının %34’ünü gerçekleştiriyor.
  • ihraç edilen maden ve metalin %40’ını Çin alıyor ithalatının internetin %40’ı tarım madenler petrol ve ham maddeler
  • Avusturya Afrika ve orta doğu ülkelerine karşı 150 milyar dolar Japonya Kore Tayvan gibilerine 250 milyar dolar dış ticaret açığı veriyor hammadde ve ara mamül olarak. Bunları alıp işleyip satarak ABD ve Avrupa birliği’ne karşı 670 milyar dolar fazla veriyor

Bilgi teknolojisi ürünlerinde durumu

  • Dünyanın cep telefonunun %80’ini bilgisayarının %60’ını ve televizyonunun %60’ını
  • Foxcon 1 milyon işçisi ile tek fabrikada 3000 kişi ile günde 500.000 cihazı HP del iPhone için üretiyor
  • iPhone Amerika satış fiyatı 500 dolar Çin’den alışı 179 dolar 2009 rakam
  • Çin ihracatında yerli katkı payı %60 ihracatın %53’ü yerli şirket malları
  • 128 milyar dolar yabancı yatırım 2014 yılında çekerek amerika’yı geçti

Çin diasporası

  • Tayvan’ın %98’i 23 milyon nüfusu ile singapur’un %70’i 5’i malezya’nın %25’i tayland’ın %10’u Endonezya Filipinler ve vietnam’ın %5’i çinlilerden oluşuyor
  • Sanayisinin istihdamının %20’sini yabancı şirketler sağlıyor
  • 2014 yılında Çin’e 120 milyar dolar yabancı gelmiş Çin ise diğer ülkelere 140 milyar dolar yatırım yapmış
  • Çin 2011’den itibaren ABD’ye ABD’nin ona yaptığından fazla yatırım
  • 2012’de kanada’ya 25 milyar dolarlık petrol ve maden yatırımı
  • Volvo Pirelli IBM  bilgisayar  kinetik ilaç firmaları satın aldı
  • Yunanistan pire limanını 4.6 milyar dolara 2009’da aldı 2015 yılında Ambarlı limanını kumportu %65’ini aldılar
  • ABD’nin ABC sinema şirketini alıp dünya birincisi oldu dünyanın en büyük domuz eti üreticisi ABD’li smitfield ib 7.5 milyar doları aldılar
  • Yurt dışında aldıkları şirketleri alanların %90’ı devlet şirketi

Finansal yatırımlar

  • 2014’te döviz rezervi 4 trilyon dolar %80ini dolar olarak tutuluyor
  • ABD’nin açığını finansı için çıkarılan bono tahlillerinin en büyük alıcısı Çin
  • Fransız totalin ve BP’nin hisselerini aldılar Londra’nın su şirketinin %8.7’sini havalimanının %10 hissesini
  • Yıllık 600 yabancı şirket satın

Geçmiş veriler

  • 1800’e kadar dünyanın 1 ve 2 ekonomileri Çin ve hindistan’dı 1820’de dünyanın ekonomisinin %35’i için %20’si tüm avrupa’ydı
  • Çin’de kağıt 1 yüzyılda Avrupa’da 10 yüzyılda matbaa ve kitap baskısı 10 yüzyılda Avrupa’da 15 yüzyılda matbaa baskılı banknot 7 yüzyılda Avrupa’da 17 yüzyılda döküm fırınlar milattan önce 5 yüzyılda Avrupa’da 12 yüzyılda 12 yüzyıldaki Çelik üretimi sanayi devrimindeki 18 yüzyıl ingilteresinin iki katıydı
  • Devlete bürokrasiye adam olma seçme sınavı 1500 yıl sürdü
  • 1839 yılı Afyon savaşı İngilizlere yenildiler çünkü kendilerinin dışındaki tüm ülkeleri barbar görüp ilgilenmiyorlardı 1839’dan sonra lmanya Fransa İtalya Avusturya Macaristan Rusya ve Japonya’da Savaş açıp çin’i yenip limanlarına el koydular
  • Sömürü döneminin sonunda 1911’de 200 yıllık Çin imparatorluğu sona erdi
  • 1920’de çkp Çin Komünist partisi kuruldu 1943’te Mao başa geçti
  • 1937’de çin’i işgal eden Japonya 1945’te yenilince çekildi Rusya’nın desteklediği çkp ABD’nin desteklediği ulusalcılarla 4 yıl savaşıp onları yendi
  • Ulusal particiler Tayvan adasına ABD desteği ile çekilip 1911’de kuru kurulan Çin Cumhuriyeti’nin devamıyız dediler ama o 1849’da Çin Halk cumhuriyeti’ni kurdu
  • 1840 ve 1945 arasındaki yenilgi ve yıkım dönemine utanç yüzyılı diyorlar
  • 1949’da Savaş bittiğinde Japonya’nın mançur ya da kurmuş olduğu fabrikalar Çin’in modern sanayisinin temelini oluşturdular
  • 1949’dan bugüne Çin’e ABD stratejik mallarda ambargo uyguluyor
  • 1956’da ekonomide özel mülkiyete son verildi özel şirketler satın alındı
  • 1960 ve 61’de kurallık nedeniyle 30 milyon kişi öldü

Kasaba köy

  • 2010’da tarım dışı çalışan sayısı 380 milyon, imalatta 100 milyon, devlet işletmesi 210.000 adet, yerel yönetimlerin kentlerin 1 milyon 900 bin şirketi var, kırsal yönetimlerde 1 milyon şirket vardı
  • 1993-2000 arası 50 milyon kişiyi işten attılar. %60’ı kapatıldı 2016 yılında bu binlerce şirket 106 dev Holding altına toplanmıştı .

Büyük Yükseliş

Çin politikası şudur; *gelişmeleri kendini kaptırmadan izlemek, konumunu korumak, olayları sakince ele almak, gücünü göstermeden zamanı beklemek, somut kazanımlar elde etmek, asla öne çıkmamak, küçük küçük adımlarla dev yürüyüşü tamamlamak .

  • 2013 yılında altyapı ve üretim tesislerine yapılan yatırım tutarı Çin’de 4,5 trilyon dolardı. Aynı yıl ABD’de üç buçuk trilyon dolardı. Satın alma paritesi ile bakarsak ABD’nin iki katına denktir
  • 2013’te yatırım oranı %49’du Türkiye %20
  • Tasarrufta %51 ile Çin dünya birincisi Türkiye yüzde 13 dünya ortalaması %22
  • 2003’te Çin’de hastaneye yatarsan yıllık gelirinin %90’ı gidiyordu dünyada %50,türkiye’de ise %25’tirbu rakam 2006’da Çin’de %60’a gelmiş, Türkiye’de ise %10, dünyada %30
  • Çin’de %30’u yaşlılık güvencesi vardı
  • 2013’te toplumun hepsi sağlık sigortalı, %70’i emeklilik sigortalıydı
  • 1950 ve 60’larda her kadın 5-6 çocuk sahibiydi. 2013’te bu sayı 1.68’e düştü. Aynı anda dünya ortalaması 2.46, Türkiye’de 2.04, Avrupa birliği’nde 1.55, ABD’de 1.87 idi. 400 milyon aileden 150 milyonun bir çocuğu vardı .
  • Erkek çocuk sayısı %15 daha fazla aileler evlendirmek için para biriktiriyor

Yönetim sistemi

  • 22 eyalet var 8’inin yüzölçümü Almanya’dan büyük 5’inin nüfusu Türkiye’den fazla. 300 il var,  3000 bölge  40.000 ilçe, 1 milyon köyü var
  • Devlet harcamalarında yerelin payı %85, kanada’da 168,ami ABD’de %48, İngiltere’de %25,fransa’da %20
  • Yerelden yönetimle dünya birincisi Adem’in merkeziyetçi nokta devlet harcamalarının %60’ını yerel’dekiler belirleyip harcıyor
  • Kamu görevlilerinin nüfusa oranı Çin’de %3,5’tur bu oran Türkiye’de %10 oecd  ortalaması %15’tir
  • 2008 yılında üst düzey yöneticilerin %80’nin yurt dışı eğitim alması hedeflendi. 2003-2008 arası 300 yönetici harvard’da eğitildi.

Ekonomik Yapı

  • 150’den fazla otomotiv üreticisi ve 8.000 oto yedek parça
  • 2009’da Çin’de kentle saatlik iş gücü maliyeti 2.85/ saat idi köyde kırsalda ise 1.74 dolar  saat idi. Bu Orhan ABD’de 34 dolar/saat Japonya’da $30/ saat Almanya’da 47 dolar/saat Türkiye’de ise 2.98 dolar idi
  • 2005’te kentli sigortalı sayısı %80 göçmen işçilerin %20’si sigortalıydı
  • Dünyanın en büyük 10 bankasının 5’i Çinli
  • Çin bankalarının varlık toplamı 23 trilyon dolar, abd’ninki 15 trilyon dolar, ingiltere’ninki 12 trilyon dolar, almanya’nınki 10 trilyon dolar japonya’nınki 9 trilyon dolardır yani dünyanın en büyük banka sistemi çin’indir
  • Hisse senedi piyasası dünyanın ikinci büyüğüdür birincisi Amerika
  • 2011 yılında aynı yüzölçüme sahip abd’yi otoyollarda geçti 2013’te otoyolları 100.000 kilometreyi buldu bu yolların %70’i paralı ve Amerika’nın 3 katına ulaştı
  • Dünyanın en büyük 10 limanından 7’si içinde
  • İlk 250 kilometreyi geçen hızlı treni 2013’te yaptılar 10 yıl sonra 2013’te kendinden sonra gelen Japonya’nın 4 katı hızlı tren ağına sahip oldu dünyanın en büyük hızlı treni ağı’na sahip olup yüzde 60’ına tekabül eden 16.000 kilometre ye ulaşmıştır
  • 2000’de ABD’nin 1/3’ü kadar elektrik üretirken 2011’de onu geçip dünya elektriğinin %20’sini üretir oldu
  • 1978 ve 2013 yılları arasında kredi faiz ortalaması Reel %2 (1 yıl vadeli yatırımların geri dönüş getirisi ise yıllık %20 idi
  • 2012’de Çin’in devlet borcu gayri Safi yurtiçi hasıla oranı %57 idi Japonya’da %235 Amerika’da %124 Fransa’da %11 İngiltere’de %104 Almanya’da bu oran %86’dır
  • 2013 bütçe açığı %0.8’dir Amerika’da bu oran %4.4 Japonya’da %8,5 İngiltere’de 5.6 idi
  • 200 2013 özel şirket devlet artı devlet Burcu %282 gayri safi yurtiçi hasılanın
  • 2013 özel şirket borcu yıllık %110 BD %67 İngiltere’de %74 Almanya’da %54 Japonya’da %101 Kore’de %105’tir
  • 2012’de gayrimenkul ve inşaat sektörü ekonominin %33’ü istihdamın %14’ü banka kredinin %20’sini kulland 2013’te kentlerdeki evlerin %22’si boş ev sahibi oranı %93 bu oran Türkiye’de %60 Amerika’da %65 Almanya’da %53’tü
  • İhracatın gayri Safi yurtiçi hasılaya oranı 2013’te %23 Kore’de %57 Almanya’da %46 ABD Avrupa birliği’nde %42’dir
  • 2010’da ABD tüketim malzemeleri ülke gelirinin %89 iken bunun  18’i devlet %71’i hane halkı tüketimiydi Çin’de ise bu tutar %48 ve bunun %13’ü devletindi bireysel tüketim %35 idi Türkiye’de tüketim bireysel olarak %71’di
  • 1998 ve 2013 arası işçi ücretleri yıllık ortalaması Çin’de %14 iken ABD’de %0.2 Almanya’da 0.1 Fransa’da %0.5  İngiltere’de %0.1 azaldı
  • 2015’te Çin hizmet sektörü sanayi sektörünü geçip %50.5’e çıktı
  • 2016’da çalışma çağındaki insan sayısı 1 milyon olup bu sayının %71’i çalışıyordu bu oranın ABD ve Avrupa birliği’nde %60-65 Türkiye’de ise %49’dur
  • Çalışan nüfusun tarımla uğraşanlarının oranı gelişmiş ülkelerde %1-2 iken Çin’de %10’dur
  • Tarımsal işçi başına düşen tarım arazisi miktarı Çin’de 0.6 hektar/adam iken Türkiye’de 6.5 hektar Avrupa birliğinde 15 hektar Amerika’da 200 hektardır
  • Dünya nüfusunun %20’si içinde ama tarım arazilerinin yüzde onuna sahiptir
  • 2000 ve 2013 arası ortalama büyüme %10 oldu Türkiye %2.4 Amerika %1,5’du bu dönemde iş gücü verimliliği Amerika’nın 1/5’i Türkiye’nin 1/3’ü kadardı.
  • 1000 kişiye düşen robot sayısı Japonya’da 437, Kore’de 323 Almanya’da 282, Amerika’da 152, Çin’de 30 adet
  • 2010’da bilim ve mühendislik fakültesi mezunları Amerika’da 525.000 kişi, Çin’de 1 milyon 300.000 kişi, sosyal bilimciler Amerika’da 235 bin kişi, Çin’de 1 milyon 130 bin kişiydi
  • Bilim ve mühendislik doktorası yapanlar Amerika’da 32.000 kişi, Çin’de 31 bin kişi idi
  • 2013’te Çin’de arge de çalışan insan sayısı 1 milyon 400.000 kişiydi ABD’de ise 1 milyon 250.000 kişi, Japonya’da 650.000 kişi, Almanya’da 350 bin
  • 2013’te ar-ge’ye Amerika 460 milyar dolar, Çin 330 milyar dolar, Japonya 160 milyar dolar, Almanya 100 milyar dolar
  • 2013’e göre gayri Safi yurtiçi hasıla haftasına oranla ar-ge harcamasında %4 ile srail ve Kore birinci Japonya yüzde üç buçukla 2 Finlandiya ve İsveç %3 ile 3 Danimarka Almanya Avusturya ABD %2.7 Slovakya Belçika Fransa %2.2, Çin %2 ile 12 sıradaydı ngiltere %1.7 İtalya %1.3 Türkiye ise %1’in altındaydı
  • 2013’te dünya bilimsel yayınlarının %18.8’i ABD’nin, %18.2’si çin’indi. Mühendislik malzeme bilimi, enerji, kimya dalında dünya yayınlarının %30’u, tıp ekonomi, işareti idaresi alanlarında yüzde onu Çin’den de.
  • Yayınlara yapılan atom sıralamasında 1980’de 38 iken 2007’de ABD İngiltere ve Almanya’nın ardından 4 oldu
    • 2012’de dünya patent alımında Japonya 340.000, Amerika 230.000, 150.000 oldu
  • 2015’te ABD’de patent alan yabancılar sıralaması 52.000 ile Japonya 18.000 Kore 15.000 Almanya, 12000 Tayvan, 7000 Çin, 6000 Fransa, Türkiye 88 idi Avrupa’da patent alanlar ise 15.000 Amerika, 11 bin Japonya, 2000 Kore, 1400 Çin, 218 Türkiye idi
  • Dünyada abi ABD ve Japonya’da patentlenmiş buluş sıralamasında 16.000 Japonya, 14.200 Amerika, 5500 Almanya, 3200 Kore, 2500 Fransa, 1900 Çin, 44 adet Türkiye,

Sanayisi

  • 2013’te Demir Çelik üretimi 780 milyon ton iken Japonya 110 milyon, Amerikan 90 milyon üretiyordu . 2010’da abd’yi geçip en büyük otomotiv üreticisi oldu. 120 üretici var ve 18 milyonu binek olan 22 milyon araba üretiliyor.
  • Huawei 2012’de ericssonu geçip dünyanın 1 iletişim sistemleri üreticisi oldu Lenovo dünyanın 1 bilgisayar üreticisi. Huawei ve Xiaomi Samsung ve Apple’dan sonra gelen akıllı telefon üreticileri
  • Huawei’nin 170.000 çalışanı var ve %45’i her gece
  • 2014’te Çin’de satılan akıllı telefon sayısı 420 milyon dünyadaki satışın %32’si 32’sini oluşturuyor
  • Çin’de 2012’de 1.600 ar-ge merkezi yabancı şirketler tarafından
  • 2013’te yurt dışında okuyan Çinli öğrenci sayısı 400 bin kişiydi 2010’a kadar 1 milyon 600.000 kişi yurtdışında okumuş 600.000’i Çin’e dönmüştü bunların kurduğu şirket sayısı 10.000’li

Para ve finans

  • 2013’te dünyanın günlük 5 trilyon dolarlık alım satım hacminin %87’si dolarla yapılıyordu  . 1870’e kadar dünyanın en değerli parası İngiliz sterliniydi 1870’te Amerikan ekonomisi ingiltere’yi geçti. 2015 yılında ABD’nin dışında dolaşan parası 900 milyar dolardı yani kağıt ve mürekkep maliyetini dünya ülkelerinin neredeyse 1 trilyon dolarlık mal ve hizmet almış oluyordu yabancıların 2014’te ABD’deki parası 1.4 trilyon dolardı yabancıların elinde tuttuğu Tahir tutar ise 7 trilyon dolardı. Bunlar ABD ekonomisine bıraktığı karelerinin %2-3’ü kadardı nokta 2019’da Yunan hiç kullanılmazken 2015’te 4 dünya ticaretinde kullanılan para birimi oldu

Toplum ve sorunları

  • 2015’te 87.000, 2010’da 180.000 kitlesel eylem yapıldı ve %30’u çevre ve işçi sorunlarından kaynaklanıyordu
  • Yapılan anketlerde ülke sorunlarına verilen cevapta %53’ü yolsuzluk, %52’si gelir dağılım bozukluğu, yüzde 47 hava kirliliği, %40 su kirliliği 25 sağlık hizmetleri
  • 2013’te halkın %85’i ülke gidişinden memnundu halkın %70-80’i yönetimin destekliyordu
  • 2015’te 14.000 devlet görevlisi rüşvet ve yolsuzluktan cezalandırıldı 30.000 TL’yi aşan yolsuzluk ta idam cezası veriliyor
  • 1981’de nüfusun %84’ü fakirken 2011’de bu oran %6’ya düştü. Kentlerdekilerin geliri kırsalının 3 katı

Çevre ve doğa

  • Başkent Pekin 2013 kışında hava kirliliği who nün sağlık sınırının 40 katına ulaşmıştı. Diğer 9 şehirde pekin’den de fazlaydı şehirlerin 7 tanesi dünyanın hava havası en kirli 10 şehri içinde bulunuyordu
  • 2013’te suların %30’u kirliydi. 2014’te ülke topraklarının %20’si ağır metalle kirletilmişti
  • Yılda 400.000 kişi hava kirliliğinden, 1 milyon kişi sindirim sistemi kanserinden, bazı şehirlerde hava kirliliğininden 5,5 yıl ömürür kısalmıştır. 30 30 yılda akciğer kanseri %465 artmıştır. 2010’da ülkede kanser köyü denen 459 tane köy vardı.
  • 1995’te çevre şikayeti 60.000 iken 2005’te 600.000 oldu.
  • Ülkeye ülkede 300’e yakın radyo ve televizyon
  • 2014’te 649 milyon internet kullanıcısı vardı ve %86’sı telefondandı
  • 50.000 kişi internette sansür için çalışıyor ve kelime bazlı internet sansürü yapabiliyorlardı sanalda yorum başına 01 yuan alan yüz binlerce gönüllü sanal denetçi var bunlar yılda 450 milyon paylaşım yapıyor
  • Twitter kullanıcısı 50 milyon vay bu kullanıcısı 167 milyon WhatsApp 52 milyon 438 milyon
  • 110 tane dev Holding bakanlık statüsünde hiyerarşi içinde yer alıyor nokta yabancıların yatırım yapması kısıtlı sektör %39 yasak olanlar %36
  • 2013’ten itibaren açıkça serbest olduğu belirtilmeyen her şey yasaktırdan açıkça yasaklanmayan her şey serbesttire geçtiler
  • Son 8 yılda Çin ekonomisinin dünyadaki payı yüzde yüz artıp %15’e ulaştı 2008’de %9 olan mal ihracat tıpayı 2014’te %14’e geldi . Batı 1990’da dünya üretiminin %50’sini yaparken 2014’te %33’e indi Doğu ise %26’dan %37’ye çıktı Türkiye bu sürede aynı rakam olan yüzde birde kaldı
  • 2006 2013 arası 7 yılda Real ücretler içinde %120 artmışken batıda %5 arttı
  • ABD’de 1980 ve 2012 arası ücretlerin ülke gelirindeki payı %15 düştü
  • 2000 2013 arası OECD de iş gücü verimliliği %300 artarken ücretler %6 artmıştır gelir dağılımı bozuluyor 90’lı yıllarda çalışan sayısı 400 milyon iken Çin 600 milyon kişi ekledi bu sayıya
  • Son 5 yüzyılda var olan Egemen güce yaklaşarak onu tehdit eden yeni gücün devrinde 12’sinde savaş çıktı bu nedenle Amerika Çin savaşı ihtimali yüksek görünüyor

Çin’in ekonomik ve iktisadi olarak devam eden yükselişin arkasındaki temel motivasyon şudur: ekonomik açıdan büyük olmadan büyüklük taslamamak, dışarıda ülkeyi olumsuz etkileyecek şeylere karşı tedbir almak, fırsatları değerlendirerek sorun yaratmak ve sorunlara dahil olmaktan kaçınmak, büyük güçlere tehdit algısı oluşturmamak, ekonomiye odaklanıp giderek güç kazanmak…

BİLİNMEYEN OSMANLI

Bilinmeyen Osmanlı

Prof. Dr. Ahmed AKGÜNDÜZ

Doç Dr. Said Öztürk

 

“bilinmeyen OSMANLI ”  kitabı ,hayatımda  kısa sürede bitirdiğim en kalın ve kapsamlı  bir kitaptı.Kayıp kıta “OSMANLI” sözünün doğruluk payını bu kitapla keşfetmiştim .yıllların getirdiği yanlış ve eksik bilgilerin ve tarihimizdeki güzellikleriyle bereber aynı zamanda hatalarında kayıtlandığı ,çok akıcı bir dile sahip olan bu kitabı herkesin okuması gerektiğini düşünüyorum.Kitapta aynı zamanda osmanlı yönetim sistemi , yapılan hatalar ,yanlışlıklar ,yönetimsel davranışlar ,alınan kararların yıllar a hatta yüzyıllara olan etkileri gibi herbiri ders olan birçok konu işleniyor.Aşağıdaki özet te bu kitabın incelenerek bazı bölümlerin özetlerini barındırmakta olup kitap hakkında bir bilgi verebileceksede mutlaka kitaplığınızda  bulunmalıdır diye tavsiyede bulunuyoruz.

istifadeli olması dileğiyle..

***

Kitabın ve Özetin Takdimi

Rahmetli Adnan Kahveci, Maliye Bakanı olduğu ilk günlerde Ahmet Akgündüz Hoca’yı Ankara’ya çağırmış; eğitim hayatında Osmanlı Devleti ile ilgili doğru bilgileri öğrenememiş olduğunu; aleyhte öğrendiği bilgilerin yanlışlığını ve tarihimizi toptan inkârın zararlarını ise ancak Amerika’daki tahsil hayatında anladığını; Türkiye’de, Osmanlı’yı batıran kurum olarak bahsedilen ‘iltizam’ usulünü, Amerika’nın vergi toplamada kullanmak istediği modern bir iktisat teorisi olarak mastır derslerinde görünce şaşırdığını ve tekrar Osmanlı’yı incelemeye başladığını anlatmış; “Osmanlı Kanunnâmeleri gibi hacimli eserleri herkesin okuması mümkün değil. Keşke Osmanlı devleti ile ilgili önemli soruların cevaplarını 500 sayfa halinde özetleseniz ve adını da “BİLİNMEYEN OSMANLI” koysanız, ben de en az 500.000 adet bastırıp bütün meraklı insanlara dağıtsam.” demiş.

Benzer istekler üzerine, Osmanlı’nın kuruluşunun 700. yılı kutlamalarını da vesile ittihaz ederek “Bilinmeyen Osmanlı” kitabını yazmaya başlayan Prof. Dr. Ahmed Akgündüz, bu projenin çok yönlü ve zor olduğunu görünce, İktisat Tarihçisi Doç. Dr. Said Öztürk’ten de -özellikle Dördüncü Bölümdeki Osmanlı İktisadı konularında- yardım istemiş ve kitabı beraberce tamamlamışlar. Osmanlı Araştırmaları Vakfı’nca basılan bu eser, tarih, hukuk, kültür, medeniyet ve iktisat tarihi gibi çeşitli alanlarda, Osmanlı Tarihi ve Devleti ile alâkalı olarak sorulan veya bazı kesimler tarafından kasden ortaya atılan 303 sorunun cevabından müteşekkildir ve 528 sayfadır.

Yazarın kitabın tamamındaki fikirleri tek paragrafla özetlenecek olursa, şöyle denebilir: Osmanlı Devleti’ni teşkil eden fertler ma’sûm ve günahsız değillerdir. İçlerinde I. Murad, II. Murad, Fâtih, Yavuz ve II. Abdülhamid gibi “veliyyullah” denilen şahsiyetler bulunduğu gibi, içki ve benzeri günahları irtikâb eden şahısların bulunması da muhtemeldir. Osmanlı’nın, nazarî plânda İslâm’ın bütün düsturlarını kabul ve tatbik ettiği bir gerçektir; ancak tatbikatta bu esaslara muhalefet edenlerin bulunduğu da bir vâkı’adır. Her ikisini de inkâr etmek mümkün değildir. Her ferdin ya da şahs-ı manevinin olduğu gibi, Osmanlı Devleti’nin de hem çok iyilikleri vardır hem de bir kısım hataları. Ancak 600 küsur sene boyunca hasenâtı seyyiâtına ağır bastığı içindir ki, kader-i İlâhi bu uzun süre zarfında İslâm’ın bayraktarlığı unvanını Osmanlılara ihsan etmiştir. Seyyiâtı hasenâtına ağır basınca da, bu şerefli unvan yine kaderin hükmüyle ellerinden alınmıştır. Osmanlıların, en kötü zamanlarında bile, içki gibi İslâm’ın açık bir hükmüne muhalefet etmemekle beraber, içtihadî meselelerde dahi şer’î hükümlere ri’âyet etmek için elden gelen gayreti gösterdiklerini, sayıları milyonları bulan arşiv belgeleri isbat etmektedir. Fakat, maalesef, Osmanlı Tarihi bilinmemektedir; bu konuda ciddi araştırmalara dayanan güvenilir eserler yazılamamıştır; Batılıların yazdıkları ise çoğunlukla mübalağa, çarpıtma, yalan ve iftiralarla doludur.

Hemen her mevzuya bu açıdan yaklaşan Kitab, dört bölümden müteşekkildir. Birinci Bölüm’de, Osmanlı Devleti’nin Siyasi Tarihi; İkinci Bölüm’de, Osmanlı Devleti’nde Sosyal Hayat ve Harem; Üçüncü Bölüm’de, Osmanlı Hukuk Sistemi ve Devlet Teşkilâtı; Dördüncü Bölüm’de ise, Osmanlı İktisadı ve Mali Hukuku ile ilgili önemli soru ve cevaplara yer verilmektedir. Ayrıca Birinci Bölüm’de padişahların hayatlarıyla alâkalı kısa bilgiler serdedilmekte; herbirinin eşlerinin, cariyelerinin ve çocuklarının isimleri zikredilmekte ve -mesela, Fâtih anlatılırken Kanunnâmesinde yer alan kardeş katli ve Yavuz anlatılırken ona isnad edilen Alevi ve Kürt Katliamı iddiası gibi- o dönemin tartışmalı mevzuları da ele alınmaktadır. Bu arada her devrin büyük devlet adamlarının, maneviyat büyüklerinin ve menfi ya da müsbet iz bırakan kimselerin adları da sıralanmaktadır.

Üst üste yüzlerce isim ve tarih zikredildiği, muhtevada itham ve iftiralara karşı savunma havası hakim olduğu ve yüce bir devletin altı yüz senelik hayat serencamesi 500 küsur sayfaya sığdırılmaya çalışıldığı için okunması ve özetlenmesi oldukça zor olan kitapta, en çok kardeş katli, saltanatın verasetle intikali ve bir de cariye meselesinin izahında zorlanıldığı görülüyor.

Kitabı, genellikle Yazar’ın kendi ifadeleriyle özetlerken, bazen birkaç soruyu cem’ edip cevapları ona göre aktaracak ama elden geldiğince günümüzde tartışma mevzuu olan konuların hemen hepsini birkaç cümleyle de olsa hatırlatmaya çalışacağız. “M. F. Gülen:” şeklinde başlayıp italik yazıyla devam eden cümlelerin Muhterem Hocamıza ait ifadeler, onlardan önceki italik yazılı sözlerin takdim sırasında Hocamıza sorduğumuz sorular ve düz metinlerin de hazırladığımız özetin aslı olduğunu hatırlatarak istifadeli olası dileğiyle arz ederiz.

BİRİNCİ BÖLÜM OSMANLI DEVLETİ’NİN SİYASİ TARİHİ

Osmanlıların şeceresi (soy ağacı) ile ilgili kısaca bilgi verebilir misiniz? Osmanlı’ların Türk olmadıkları söylentilerine ne denilebilir?

Okumaya devam et “BİLİNMEYEN OSMANLI”

İNSANLIĞIN SON ADASI -OSMANLI

Osmanlı İnsanlığın Son Adası (1. Kitap), Mustafa Armağan

Osmanlı: İnsanlığın Son Adası

Mustafa Armağan

Ufuk Kitapları, 368. Sh. (2003)

Özetleyen: Osman Şimşek

Kitabın ve Özetin Takdimi :

Prooimoin:

Osmanlı Tarihi’ne Bakışlar:

1. Bölüm: Tarihi ve Coğrafyayı Yorumlamak:

2. Bölüm: Osmanlı Neydi?

3. Bölüm: Osmanlı Gerilemesi Masalı:

4. Bölüm: Bir Tarihin Sisli Yüzü:

5. Bölüm: Osmanlı Mucizesi’nin Sırları Aralanırken:

6. Bölüm: Son Baba’nın Portresi:

Kitabın ve Özetin Takdimi :

Mustafa Armağan Beyefendi, yıllardır üzerinde çalıştığı Osmanlı tarihini yeni bir gözle okuma serüveninin devamı olarak, bu kitabıyla, Osmanlı tarihindeki bazı klişeleşmiş hüküm ve rivayetleri sorgulamaya girişiyor: Kapitülasyonlar iyi bir şey miydi? Osmanlı toplumu erkek egemen miydi? Harem gerçekten de bir haz mekânı mıydı? Patrona Halil bir eşkıya mıydı yoksa halk kahramanı mı? Osmanlı’da demokrasi var mıydı? Osmanlı: İnsanlığın Son Adası, bu ve benzeri soruları cevaplandırmaya yönelik bir okuma teşebbüsünün neticesi olarak yazılmış.

Yazar, Cemil Meriç’in “Ben bu mazlum medeniyetin sesi olmak istiyorum” sözünden hareketle, “Ben de, bu kitapta, mazlum bir tarihin sesi olmak istedim.” diyerek kitabı yazmadaki maksadını ortaya koyuyor. Okul kitaplarından sözde Osmanlı’yı savunmak amacıyla yazılmış ideolojik kitaplara kadar itilen, kakılan, reddedilen, yeterince anlama çabası gösterilmeden mahkûm ediliveren ve sürekli kolaycı şablonlara göre yargılanan Osmanlı tarihinin bütün bu ideolojik ve siyasî boyalar döküldükten sonra görünecek olan gerçek dokusundan bazı kesitler çıkartmaya çalışıyor. Yeniçeri Ocağı’na atılan güllelerin gerçekte Osmanlı toplumunun tam kalbine düştüğünden başlayan ve “Osmanlı gerilemesi” diye bir şeyin olup olmadığına varan, yahut “Padişahlar güler miydi?” sorusundan yola çıkan ve kapitülasyonların “iyi” bir şey olduğuna dayanan pek çok “aykırı” sayılabilecek görüşü dile getiriyor. Şimdiye kadar bize gösterilmek istenilen tarihin perde arkasındaki yüzünü seçme ve bir yerde “inşa” etme gayreti gösteriyor.

***

Okumaya devam et “İNSANLIĞIN SON ADASI -OSMANLI”